De vijf gemeentelijke functies

De invoering van de Wet op de Jeugdzorg is voor het Rijk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO) aanleiding geweest om duidelijke functies voor gemeenten vast te stellen op het gebied van opvoed-, opgroei- en gezinsondersteuning. Deze zijn als volgt omschreven:

1. informatie verstrekken aan ouders, kinderen en jeugdigen over opvoeden en opgroeien;
2. signaleren van problemen door instellingen als jeugdgezondheidszorg en onderwijs;
3. toegang tot het (gemeentelijk) hulpaanbod, beoordelen en toeleiden naar voorzieningen aan de hand van een 'sociale kaart' voor ouders, kinderen, jeugdigen en verwijzers;
4. pedagogische hulp (advisering en lichte hulpverlening), zoals maatschappelijk werk en coachen van jongeren;
5. coördineren van zorg in het gezin op lokaal niveau (gezinscoach).

Wat opvoedingsondersteuning betreft is er nog een zesde functie van belang, namelijk praktische en sociale steun.

Het doel van het gemeentelijk beleid is om problemen met opvoeden en opgroeien zoveel mogelijk te voorkomen. Als problemen zich toch voordoen, moeten gemeenten deze signaleren, lichte hulp verlenen en in geval van ernstige problematiek verwijzen naar het Bureau Jeugdzorg.

Het vroegtijdig ontdekken van problemen kan het best in de algemene lokale voorzieningen. Deze komen vaak dagelijks in aanraking met kinderen en kunnen als eerste problemen constateren. Wel zal een aantal van de medewerkers van deze voorzieningen behoefte hebben aan informatie of advies of hun deskundigheid moeten verbeteren. Het Bureau Jeugdzorg heeft als taak om deze ondersteuning te verlenen bijvoorbeeld door deel te nemen in netwerken rond scholen.

Nadere uitwerking van de functies
De vijf gemeentelijke functies zijn benoemd en nader uitgewerkt in de volgende publicaties (pdf-bestanden, uitleg):

• Informatiebrochure Wet op de jeugdzorg / Ministerie van VWS (2005)
• Opvoed- en opgroeiondersteuning. De rol van de gemeente in het licht van de Wet op de jeugdzorg / Ministerie van VWS, VNG (2004)
• Nieuwsbrief Jeugdzorg - special gemeenten, nr. 10, december 2003 / Ministerie van VWS (2003)
• Notitie verduidelijking gemeentelijke taken. Op het terrein van opvoed-, opgroei-, en gezinsondersteuning geschakeld aan de Jeugdzorg / Werkgroep gemeentelijke taken (2003)
• Opvoed-, opgroei- en gezinsondersteuning op lokaal niveau geschakeld aan de jeugdzorg: een beschrijving van gewenste functies / Ministerie van VWS en Justitie, VNG, IPO en MO-groep (2003)
• Investeringen in Jong, SGBO, oktober 2006

Wat de vierde functie - (licht) pedagogische hulp - inhoudt, hoe een lokaal aanbod er uit kan zien en hoe gemeenten deze functie vorm kunnen geven, is beschreven in de publicatie Hulp bij opvoeden. De invulling van de gemeentelijke functie pedagogische functie.

Wat de vijfde functie - zorgcoördinatie - inhoudt, wat de stand van zaken is en hoe er in de praktijk al vorm aan gegeven wordt, is beschreven in de publicatie De kracht van verbinden. Coördineren van zorg op lokaal niveau.